Teorik Sınav nedir?
Teorik sınav, MYK ulusal yeterliliklerinde adayın mesleğe ilişkin bilgi düzeyini yazılı olarak ölçen sınav türüdür ve şartnamelerde genellikle "T1" koduyla gösterilir. Çoktan seçmeli, doğru-yanlış veya açık uçlu sorularla yapılır. Önemlidir çünkü mesleki yeterlilik belgesi almanın ilk kapısıdır: teorik sınavdan geçmeyen aday, çoğu birimde performans sınavına giremez ve belgelendirme süreci ilerlemez.
Teorik sınav nedir ve nasıl işler?
Teorik sınav, bir ulusal yeterlilik içinde tanımlanan bilgi (öğrenme çıktısı) başarım ölçütlerini yazılı olarak ölçer. MYK şartnamelerinde çoğunlukla T1 koduyla anılır. Sorular genelde 4 seçenekli çoktan seçmeli olur; bazı yeterliliklerde doğru-yanlış veya açık uçlu sorular da bulunur. Sınav bir yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşu tarafından, ilgili yeterliliğin şartnamesine göre uygulanır. Her yeterlilik birimi için ayrı bir teorik bölüm çözülür; aday bir birimin teorik sınavından başarısız olursa yalnızca o birimi tekrar edebilir, tümünü baştan çözmesi gerekmez.
Teorik sınav ile performans sınavının farkı
Teorik sınav "biliyor mu?" sorusuna, performansa dayalı sınav ise "yapabiliyor mu?" sorusuna cevap arar. Teorik bölüm (T1) yazılı sorularla bilgiyi; performans bölümü (P1) gerçek veya gerçeğe yakın iş ortamında beceri ve yetkinlikleri, uygulama kontrol listesiyle ölçer. Bir birimde her ikisi de zorunluysa adayın belge alabilmesi için ikisinden de ayrı ayrı başarılı olması gerekir. Bazı birimler yalnızca teorik sınav içerir; örneğin İSG/çevre/kalite ağırlıklı birimlerde çoğu kez sadece T1 yeterlidir. Hangi birimin hangi sınav türünü içerdiği, tek kaynak olan ulusal yeterlilik dokümanında açıkça yazılıdır.
Geçme kriteri, negatif puan ve süre
Başarı ölçütü yeterliliğe göre değişir: birçok ulusal yeterlilikte teorik sınavda soruların en az %60'ını doğru yanıtlamak yeterken, bazı yeterliliklerde eşik daha yüksektir. Örneğin Sorumlu Emlak Danışmanı (Seviye 5) yeterliliğinde (17UY0333-5) her birimin teorik sınavında geçme notu %70'tir ve her soru için 1,5 dakika süre tanınır. MYK çoktan seçmeli sınavlarında yanlış cevap doğru cevabı GÖTÜRMEZ; yani ÖSYM mantığındaki net hesabı uygulanmaz (açık uçlu sorular ayrı değerlendirilir). Başarılan birimin geçerliliği ve bu süre içinde eksik kalan birimlerin tamamlanması, belge geçerlilik süresi ve birim kurallarıyla birlikte şartnamede tanımlanır.
Teorik sınav sonrası: belge, doğrulama ve ücret iadesi
Adayın belgeye hak kazanması için o yeterlilikte istenen tüm birimlerden (gereken yerlerde teorik + performans) başarılı olması gerekir. Belge düzenlendikten sonra e-Devlet üzerinden MYK Belge Sahipleri Sicili'nde doğrulanabilir. Ücret tarafında: başvurudan kısa süre içinde vazgeçen adaya iade yapılabilir; ayrıca Bakanlıkça belirlenen tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde belgeyi almaya hak kazananlar, ödedikleri sınav/belge ücretini bir defaya mahsus İşsizlik Sigortası Fonu'ndan geri alabilir. İŞKUR sınav ücreti iadesi kapsam ve koşulları güncel mevzuata göre değişebildiğinden, başvurudan önce ilgili kuruluştan ve resmi kaynaklardan teyit edilmesi önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Teorik sınavda geçme notu kaçtır?
Eşik yeterliliğe göre değişir. Birçok MYK ulusal yeterliliğinde teorik sınavda soruların en az %60'ını doğru yanıtlamak yeterlidir; ancak bazı yeterliliklerde bu oran daha yüksektir. Örneğin Sorumlu Emlak Danışmanı (Seviye 5) yeterliliğinde her birimin teorik sınavı için geçme notu %70'tir. Kesin oran, ilgili ulusal yeterlilik dokümanında yazar.
Teorik sınav çoktan seçmeli mi, yanlış doğruyu götürür mü?
Teorik sınavlar genellikle 4 seçenekli çoktan seçmeli olur; doğru-yanlış veya açık uçlu sorular da bulunabilir. MYK çoktan seçmeli sınavlarında yanlış cevap doğru cevabı götürmez, yani ÖSYM'deki net hesabı uygulanmaz. Açık uçlu soruların değerlendirmesi bu kuralın dışındadır ve şartnameye göre puanlanır.
Teorik sınavdan geçemezsem ne olur, tekrar girebilir miyim?
Evet. Başarısız olduğunuz yalnızca o yeterlilik birimini tekrar edebilirsiniz; başarılı olduğunuz birimleri şartnamedeki geçerlilik süresi boyunca yeniden çözmeniz gerekmez. Tekrar sınav ve olası ek ücret koşulları, sınava girdiğiniz yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşunun kuralları ve ilgili ulusal yeterlilik dokümanıyla belirlenir.
Teorik sınavdan geçmek belge almak için tek başına yeterli mi?
Hayır. Teorik sınav, belgelendirmenin yalnızca bir parçasıdır. Bir birimde teorik (T1) ile birlikte performansa dayalı sınav (P1) da zorunluysa, belgeye hak kazanmak için her ikisinden ayrı ayrı başarılı olmanız gerekir. Yeterlilikteki istenen tüm birimler tamamlanınca belge düzenlenir ve e-Devlet'te doğrulanabilir.