Yeterlilik Birimi nedir?

Yeterlilik birimi, bir ulusal yeterlilik içinde bağımsız olarak ölçülüp değerlendirilebilen, transfer edilebilir ve zorunlu ya da seçmeli olabilen en küçük belgelendirme bölümüdür. Her birim; öğrenme kazanımları, başarım ölçütleri ve sınav yöntemlerini tanımlar. Önemlidir çünkü aday belgeyi bir bütün olarak değil, birim birim sınava girerek kazanır; tüm zorunlu birimler geçerliyken birleştirilerek belge alınır.

Yeterlilik birimi ne demektir, neyden oluşur?

Yeterlilik birimi, bir ulusal yeterlilik belgesinin bağımsız ölçülebilen, transfer edilebilir bir parçasıdır. Genellikle A1, A2, A3 gibi kodlanır ve her biri dört bileşen içerir: kazanılması beklenen bilgi-beceri-yetkinliği tanımlayan öğrenme kazanımları, bunların hangi düzeyde sergileneceğini belirleyen başarım ölçütleri, ölçme-değerlendirme yöntemi bilgisi ve değerlendirmede kullanılacak kontrol listeleri. Birim, mesleğin bir alt işlev alanına karşılık gelir; örneğin bir yeterlilikte İSG/çevre/kalite ayrı bir birim, satış-pazarlama işlemleri ayrı bir birim olarak kurgulanır. Bu modüler yapı, bireyin mesleki becerilerini kademeli edinmesine ve belgelendirmesine olanak tanır.

Zorunlu birim ile seçmeli birim farkı

Bir yeterlilik içindeki birimler zorunlu veya seçmeli olabilir. Zorunlu birim, belgeyi almak isteyen her adayın başarması gereken, mesleğin uygulanması için asgari kabul edilen bilgi ve beceriyi kapsar. Seçmeli birimlerde ise adayın hangi birim(ler)den sınava gireceği kendi tercihine bırakılır; bu birimler uzmanlaşma alanlarını yansıtır. Hangi birimlerin zorunlu, hangilerinin seçmeli olduğu ve her birimin geçme kıstasları meslekten mesleğe değişir. Örneğin emlak alanındaki 17UY0333-5 Sorumlu Emlak Danışmanı yeterliliğinin üç birimi de zorunludur: A1 teorik sınav ile, A2 ve A3 ise teorik + performansa dayalı sınav ile ölçülür.

Birim geçerliliği, birleştirme ve belge alma

Adayın başarılı olduğu her yeterlilik birimi, başarıldığı tarihten itibaren belirli bir süre geçerli kalır; birçok yeterlilikte bu süre 2 yıldır (tek bir sınav bölümünün geçerliliği ise genellikle daha kısa, çoğu yeterlilikte 1 yıldır). Belgenin verilebilmesi için tüm zorunlu birimlerin aynı anda geçerliliğini koruyor olması gerekir; süresi dolan bir birim için o birimin sınavına yeniden girilir. Birimler farklı yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşunda tamamlanabilir; birleştirme yalnızca birim (A1, A2 gibi) bazında yapılır, tüm birimlerden başarılı olunduğunda en son sınava girilen kuruluş belge talebini oluşturur. Belgenin kendi geçerlilik süresi ise ayrıdır ve genellikle daha uzundur; birçok yeterlilikte 5 yıl olup gözetim ve belge yenileme koşullarına tabidir.

Teorik geçme kıstası ve mevzuat çerçevesi

Her birim, kendi teorik ve/veya performans sınavıyla ölçülür ve geçme kıstası birimden birime değişir; teorik sınavda soruların belirli bir oranına (birçok yeterlilikte en az %60 ya da %70, bazı yeterliliklerde daha yüksek) doğru yanıt aranır; performans sınavlarında ise kritik adımların eksiksiz yapılması ve sınavın genelinden asgari başarı beklenir. Yeterlilik birimlerinin yapısını ve kredilendirilmesini MYK belirler; personel belgelendirme kuruluşları bu yeterliliklere göre ISO 17024 kapsamında TÜRKAK tarafından akredite edilir. Birimler ve seviyeler Türkiye Yeterlilikler Çerçevesine yerleştirilir; alınan belge ise e-Devlet belge doğrulama üzerinden MYK Belge Sahipleri Sicili'nde teyit edilebilir. Güncel oran ve süreler için ilgili ulusal yeterliliğin son revizyonu esas alınmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular