ISO/IEC 17024 nedir?
ISO/IEC 17024, kişileri (personeli) belirli bir mesleki standarda göre sınavla değerlendiren ve belgelendiren kuruluşların uyması gereken uluslararası uygunluk değerlendirme standardıdır. Belgelendirme sürecinin tarafsız, tutarlı ve güvenilir yürütülmesini şart koşar; eğitim ile belgelendirmenin ayrı tutulmasını ister. Türkiye'de bir kuruluşun MYK adına sınav yapıp belge verebilmesi için TÜRKAK'tan bu standarda göre akredite olması zorunludur; bu yönüyle belgenin geçerliliğinin temel dayanağıdır.
ISO/IEC 17024 nedir, neyi düzenler?
ISO/IEC 17024, "kişilerin belgelendirilmesini yürüten kuruluşlar için genel şartlar" başlıklı bir uygunluk değerlendirme standardıdır; ürün veya sistem değil, doğrudan personel yeterliliğinin belgelendirilmesini kapsar. Bir kuruluşun tarafsızlığını, mali güvencesini, sınav içeriğini, karar mekanizmasını, itiraz-şikâyet süreçlerini ve belge yönetimini standartlaştırır. Temel ilke: sınavı yapan taraf, adayı eğiten taraftan bağımsız olmalı — böylece belgelendirme çıkar çatışmasından arınır. Standart dünya genelinde çok sayıda ülkede kabul görür. Güncel sürüm ISO/IEC 17024:2026'dır (Mart 2026'da yayımlanarak 2012 baskısının yerini almıştır) ve uzaktan/AI destekli sınav gözetimi gibi yeni konuları ekler. Türkiye'de metin TS EN ISO/IEC 17024 olarak uygulanır.
MYK ve TÜRKAK ile ilişkisi
Türkiye'de bu standart, ulusal belgelendirme sisteminin omurgasıdır. MYK (Mesleki Yeterlilik Kurumu) ulusal yeterlilikleri belirler ve kuruluşları yetkilendirir; TÜRKAK ise ulusal akreditasyon kurumu olarak personel belgelendirmede kuruluşları TS EN ISO/IEC 17024'e göre denetler ve akredite eder. Bir kuruluşun MYK adına sınav yapıp belge düzenleyebilmesi için önce TÜRKAK akreditasyonunu alması zorunlu ön şarttır: MYK ile yetkilendirme ön sözleşmesi imzalanır, ardından ilgili yeterlilik kapsamında TÜRKAK akreditasyonu tamamlanır ve yetkilendirme ancak bundan sonra verilir. Uygulamada iki ayrı numara görürsünüz: MYK yetkisi YB kodu (YB-XXXX), TÜRKAK akreditasyonu ise AB-XXXX-P biçimindedir. Böylece bir yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşu hem yetkili hem akredite olarak izlenebilir.
Emlak belgelendirmesinde rolü
Sektörel bir örnekle: sorumlu emlak danışmanlığı yeterliliği 17UY0333-5 kapsamında sınav yapan kuruluş da ISO/IEC 17024'e göre akredite olmak zorundadır. Bu yeterlilik üç zorunlu birimden oluşur: A1 (İSG/çevre/kalite) yalnızca teorik sınavla; A2 (pazarlama stratejisi) ve A3 (emlak satış/kiralama süreci) ise hem teorik hem performansa dayalı (uygulama) sınavla ölçülür. Yazılı sınavda geçme eşiği %70'tir; performans sınavında da asgari %70 başarı aranır. Standardın şart koştuğu bağımsızlık ilkesi sayesinde bir aday, kendisine kurs veren kurumdan bağımsız bir merci tarafından sınanır; bu da mesleki yeterlilik belgesi ile hazırlık kurslarının karıştırılmamasını sağlar. Belgenin geçerliliği tipik olarak 5 yıldır ve süreç sonunda e-Devlet belge doğrulama üzerinden MYK Belge Sahipleri Sicili'nden teyit edilebilir.
Benzer akreditasyon standartlarından farkı
ISO/IEC 17024 sık sık ISO 9001 veya ISO/IEC 17021 ile karıştırılır. ISO 9001 bir kalite yönetim sistemi standardıdır; kurumun süreçlerinin kalitesine bakar, kişiyi belgelendirmez. ISO/IEC 17021 ise yönetim sistemlerini denetleyen kuruluşlar içindir. ISO/IEC 17024'ün ayırt edici yönü, doğrudan bireyin yetkinliğini bir sınav düzeneğiyle belgelemesidir — yani "kişi belgelendirme" ailesindedir. Kuruluş açısından ISO 9001'e sahip olmak, ISO/IEC 17024 akreditasyonunun yerini tutmaz. Ulusal sistemde belgenin uluslararası kabul görmesi ve ulusal yeterlilik çerçevesine bağlanması, kuruluşun bu standarda uygunluğuna dayanır; bu bağ Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi üzerinden Avrupa çerçevesiyle de ilişkilendirilir.
Sıkça Sorulan Sorular
ISO/IEC 17024 belgesi bireyler için mi, kurumlar için mi?
Kurumlar içindir. ISO/IEC 17024, kişileri sınavla belgelendiren kuruluşların (belgelendirme kuruluşlarının) uyması gereken şartları tanımlar; bireysel adaylar bu akreditasyonu almaz. Adaya verilen ise mesleki yeterlilik belgesidir. Yani kuruluş ISO/IEC 17024'e göre akredite olur, kişi ise o kuruluş aracılığıyla belge alır.
MYK belgesi almak için kuruluşun ISO/IEC 17024 akreditasyonu şart mı?
Evet. Bir kuruluşun MYK adına sınav yapıp ulusal yeterlilik belgesi düzenleyebilmesi için, önce TÜRKAK'tan ilgili yeterlilik kapsamında TS EN ISO/IEC 17024 akreditasyonunu alması zorunlu ön şarttır. MYK yetkilendirmeyi ancak bu akreditasyon kapsamında verir; akreditasyonsuz kuruluş geçerli belge düzenleyemez.
ISO/IEC 17024 ile ISO 9001 arasındaki fark nedir?
ISO 9001 bir kalite yönetim sistemi standardıdır ve kurumun süreçlerinin kalitesini değerlendirir; kişiyi belgelendirmez. ISO/IEC 17024 ise doğrudan bireyin mesleki yetkinliğini sınavla belgeleyen kuruluşlar içindir. İkisi farklı amaçlara hizmet eder ve biri diğerinin yerini tutmaz.
ISO/IEC 17024'ün güncel sürümü hangisidir?
Güncel uluslararası sürüm ISO/IEC 17024:2026'dır; Mart 2026'da yayımlanarak 2012 baskısının yerini almıştır ve uzaktan/AI destekli sınav gözetimi gibi konuları ekler. Türkiye'de standart TS EN ISO/IEC 17024 olarak uygulanır. Akreditasyon süreçlerinde uygulanan tam sürüm için TÜRKAK'ın güncel duyurularını esas almak doğru olur.